1- آشنایی تفصیلی و تطبیقی با انواع زعفران (معیارها، شباهت ها و تفاوت ها و روش تشخیص)

با انواع زعفران در بازار و استاندارد آشنا شوید

حتما برای شما هم پیش آمده است که در مراجع اعلام نرخ یا در بازار زعفران به انواع و نام هایی از زعفران برخورد کرده اید، اما منظور از آن و تفاوت انواع مختلف را به خوبی درک نکرده اید. واقعیت این است که صنعت زعفران در بسیاری از ابعاد خود از ابهام و عدم شفافیت رنج می برد؛ ابهاماتی که حتی در نامگذاری انواع زعفران نیز می توان ملاجظه کرد.

سازمان ملی استاندارد ایران نیز چندین سال است، تلاش کرده است با استانداردسازی انواع و فرآیندهای زعفران این مشکل را برطرف کند. از جمله اقدامات سازمان تعریف زعفران و دسته بندی انواع گوناگون آن بوده است لکن این اقدام نیز به رفع ابهام از عناوین و نام های شایع منجر نشده است. چرا که در دسته بندی خود اصطلاحات و انواع رایج در بازار را موردعایت قرار نداده است.

در ادامه ابتدا به تعریف زعفران و اجزای و انواع آن از منظر سازمان ملی استاندارد پرداخته شده و سپس اصطلاحات و عناوین مورد استفاده بازاریان و زعفران کاران مورد بحث قرار گرفته است. در نهایت نیز به رابطه میان این عناوین و نام ها اشاره شده است.

1-1- تعریف انواع زعفران از منظر سازمان ملی استاندارد ایران

سازمان ملی استاندارد ایران در ویرایش پنجم سند شماره ی 1-259 بیش از هر سند دیگری به این موضوع پرداخته است.در واقع ، برای شناسایی زعفران از منظر استاندارد لزومأ باید بدین سند مراجعه نمود .به منظور شناسایی انواع زعفران در گام نخست باید به تعریف کلاله ، خامه و پرچم پرداخت. استاندارد این اندام را به ترتیب ذیل تعریف کرده است:

  • کلاله : عبارتست از قسمتی از مادگی که معمولأ دارای سه انشعاب به رنگ قرمز مخصوص به خود ، به شکل شیپور ، با لبه ی فوقانی دندانه دار به طول 20 الی 40 میلی متر بوده که در قسمت انتهایی به خامه متصل می باشد.
  • خامه : عبارتست از قسمتی از مادگی گل گیاه زعفران زراعی که کلاله را به تخمدان متصل می کند.
  • پرچم : عبارتست از اندام زاینده ی نرگل گیاه زعفران زراعی که زرد رنگ می باشد.

1-1-1- دسته بندی انواع زعفران از منظر استاندارد

سازمان استاندارد بدون توجه به عناوین و نام های شایع در میان بازاریان و زعفرانکاران انواع زعفران را در سه دسته کلی قرار داده است:

  • الف : زعفران رشته ای: زعفران رشته اي عبارتست از كلاله همراه با قسمتي از خامه مادگي گل گياه زعفران زراعي که به روشهاي مختلف خشك شده است.
  • ب : زعفران رشته ای بریده:  عبارتست از كلاله خشك شده از گل گياه زعفران زراعي كه خامه كاملا از آن جدا شده باشد.
  • ج : پودر زعفران: عبارتست از ذرات حاصل از سائيدن زعفران خشك شده ( رشته اي و رشته اي بريده ) بطوريكه اندازه ذرات آن يكنواخت باشد. اندازه این ذرات می تواند بر اساس توافق بین خریدار و فروشنده متفاوت باشد.

2-1-1- پنج نوع زعفران از منظر استاندارد

سازمان استاندارد صرفأ به این تعاریف کلی اکتفا نکرده است و ویژگی های فیزیکی و شیمیایی انواع مختلف زعفران را نیز معین ساخته است. البته آشکار است که راست آزمایی این ویژگی ها جز از طریق آزمایشگاه هایی مجهز میسر نخواهد بود.در عین حال، سازمان در این جدول ها گامی دیگر نیز در تقسیم انواع زعفران رو به جلو برداشته است و با تقسیم زعفران رشته ای به چهار گونه متفاوت به تقسیم عمومی پیشین اکتفا ننموده است. لکن دقت نظر در این جدول ها آشکار می سازد که سازمان نیز همچون بازاریان در تقسیم بندی اخیر خود در برخی از معیارهای تفکیک انواع زعفران صلاح خویش را در آن دیده است که به ارایه ویژگی هایی نسبتأ عمومی و کلی بسنده نماید. به تعبیری دیگر، سازمان اگرچه زعفران رشته ای را به چهار گونه متفاوت تقسیم نموده لکن در قریب نود و پنج درصد (95) از معیارهای مورد نظر خویش برای آنها ویژگی هایی یکسان برشمرده است؛ موضوعی که این تقسیم بندی را تا حد زیادی گیج کننده و کاربرد آنرا مشکل ساخته است. در جدول 1 ، می توانید این ویژگی ها را ملاحظه نمایید.

جدول 1- معیارهای تقسیم بندی انواع زعفران از منظر استاندارد

جدول ویژگی های شیمیایی زعفران

در خصوص ویژگی های فیزیکی و شیمیایی پودر زعفران لازم به یادآوری است که پودر هرچند فراورده ای مستقل می باشد لکن ماهیتا کالایی متفاوت از زعفران رشته ای و رشته ای بریده نیست. در واقع ، پودر یکی از انواع زعفران رشته ای یا رشته ای بریده است که طی یک فرایند مجزا در یک قالب خاص روانه بازار می شود. به تعبیری دیگر، پودر زعفران محصول فراوری شده یکی از انواع زعفران است.

2-1- تعریف انواع زعفران از منظر بازاریان و زعفران کاران

امروزه در بازار تقسیم بندی های گوناگونی را از زعفران می توان یافت. بر اساس معیارهایی همچون منطقه کشت، کیفیت کلاله و خامه، عطر، رنگ و غیره دسته بندی های متفاوتی از زعفران ارایه می گردد. دسته بندی هایی که گاه تا آستانه تناقض و یا تضاد پیش می روند. اساسأ یکی از مهمترین اسبابی که بازار زعفران را در ابهام فرو برده است عدم شفافیت در نامگذاری انواع مختلف زعفران می باشد. تا مادامی که کنشگران صنعت زعفران از بیان نام ها و عناوین مشابهی همچون نگین سوپر، شبه نگین، پوشال قلمدار و غیره معانی متفاوتی را مراد می کنند سخن گفتن از تحلیل پذیری و توسعه این صنعت رویایی دست نیافتنی خواهد بود. شاید آنچه استاندارد ملی را نیز به سوی وضع عناوینی جدید و عدم بکارگیری عناوین رایج در بازار سوق داده است همین باشد: ابهام بی پایان در نامگذاری انواع زعفران در بازار.

در بازار ایران دسته بندی انواع زعفران بر اساس کیفیت کلاله و مقدار خامه ی همراه آن انجام می پذیرد. در رایج ترین تقسیم بندی موجود، زعفران به 4 دسته کلی تقسیم می گردد و در ذیل هر عنوان کلی، انواع دیگری نیز جای می گیرد. در ادامه این تقسیم بندی شرح داده شده است.

  • زعفران دسته
  • زعفران پوشال
  • زعفران نگین
  • زعفران سرگل

1-2-1- زعفران دسته

زعفران دسته :زعفران دسته رشته کامل زعفران را دربرمی گیرد و مشتمل است از کلاله و خامه. در این نوع زعفران با توجه به اتصال خامه به کلاله واضح است که رشته های کلاله از یکدیگر جدا نیستند. میزان خامه متصل به کلاله از بین 3 تا 5 میلی متر متغیر است. در واقع، قریب 30 درصد زعفران دسته به خامه (درصدی که البته گاه از آن نیز فراتر می رود) و باقیمانده آن کلاله می باشد. زعفران رشته به سبب مقدار فراوان خامه متصل بدان نسبت به سایر انواع زعفران از قدرت رنگ دهی کمتری برخوردار است. در ایران از دسته با نام های دیگری از قبیل زعفران رشته ای و دخترپیچ نیز یاد می کنند. البته پر واضح است که «زعفران رشته» در معنای « زعفران دسته » متفاوت ازتعبیر «زعفران رشته» مورد نظر سازمان استاندارد می باشد و نباید آنها را یکسان پنداشت هرچند در مواردی میتوانند یکسان باشند. این گونه زعفران در خارج از ایران با نام های saffron bounch و saffron red and white شناخته می شود. در برخی از مراجع از آن با عنوان مادر زعفران نام می برند؛ نامی که البته رواج چندانی ندارد (شکل 1).

زعفران دسته; Dokhtar Pich saffron; daste saffron

شکل 1- زعفران دسته (دختر پیچ)

1-1-2-1- انواع زعفران دسته

نکته جالب توجه آنست که برخلاف انواع دیگر زعفران، تقسیم بندی زعفران دسته براساس کیفیت کلاله و مقدار خامه متصل بدان انجام نمی شود بلکه براساس مدل چینش رشته ها در کنار هم انجام می پذیرد:

  • الف) زعفران رشته ای یک سویه
  • ب) زعفران رشته ای دوسویه

2-1-2-1- ویژگی های زعفران دسته

زعفران دسته از سه ویژگی متمایز نسبت به انواع دیگر برخوردار است؛ سه ویژگی که برای آن مشتریان و طرفدارانی خاص و ویژه به ارمغان آورده است. این سه ویژگی عبارتند از:

  • امکان تولید جنس متقلبانه مشابه آن در مقایسه با انواع دیگر بسیار مشکل تر می باشد و شناسایی جنس تقلبی آن نیز به مراتب سهل تر می باشد.
  • زعفران دسته همزمان کلاله و خامه را به صورت کامل دربرمی گیرد و این موضوع باعث شده است که دسته خواص متفاوت موجود در اجزای مختلف گل زعفران را پوشش دهد و به همراه داشته باشد. سرگل، نگین و خامه به صورت کامل و انواع پوشال نیز تا مقدار زیادی هریک خواص ویژه ای را به همراه دارند، حال آنکه دسته تمام خواص موجود در این سه مدل را همزمان دارا می باشد. لذا، دسته از خاصیتی جامع برخوردار می باشد، امری که در انواع دیگر زعفران نمی توان یافت.
  • مقدار فراوان خامه موجود در دسته قیمت آن را نیز بسیار متعادل ساخته است و آنرا برای مصارف خانگی به گونه ای مجبوب تبدیل کرده است.

شایان توجه می باشد که تولید زعفران دسته البته امر رایجی به شمار نمی رود و به مناطقی خاص محدود مانده است. شهرهایی را می توان یافت که تولید این مدل در آن نزدیک به صفر می باشد و جز برای مصارف خانگی تولید نمی شود. البته برخی ملاحظات موثر بر کیفیت و دشواری های یافتن بازار صادراتی را نیز باید بدان افزود.

2-2-1- زعفران پوشال

زعفران پوشال شامل کلاله به همراه 1 تا 3 میلی متر خامه می باشد. در این نوع از زعفران رشته های سه گانه ی کلاله از یکدیگر جدا نمی شوند و همچنان به یکدیگر متصل هستند. به تعبیری ساده تر، پوشال، رشته ای سرخ یا قرمز رنگ است که انتهای آن اندکی سفید یا زرد رنگ می باشد. کاهش میزان خامه موجود در پوشال منجر بدان شده است که قدرت رنگ دهی آن در مقایسه با دسته بیشتر باشد؛ گرچه همین مقدار اندک خامه نیز باعث کاهش توان رنگ دهی آن نسبت به انواع نگین شده است. علاوه بر این، همین مقدار اندک خامه موجود در انواع پوشال شناسایی آن را در مقایسه با سرگل و انواع نگین آسان تر و تقلب در آن را نیز بسیار مشکل تر ساخته است (شکل 2).

زعفران پوشال pushal saffron

شکل 2- زعفران پوشال

1-2-2-1- انواع زعفران پوشال

برخلاف زعفران دسته (که بر اساس نوع چینش تقسیم بندی می شد)، زعفران پوشال را براساس میزان خامه متصل به آن، کیفیت کلاله و درشتی و صافی آن به انواع مختلفی تقسیم کرده اند:

  • الف) پوشال قلمدار
  • ب) پوشال معمولی
  • ج) پوشال ضعیف
  • د) شبه نگین

الف) پوشال قلمدار: در بین انواع پوشال باکیفیت ترین به شمار می رود. گاهی به آن پوشال مرغوب هم می گویند. این گونه دارای کلاله هایی ضخیم و صاف می باشد؛ کلاله هایی که همچنین فاقد فرخوردگی است. پوشال قلمدار در بین انواع پوشال کمترین مقدار خامه را داراست و همین موضوع باعث شده است که در مقایسه با آنها از قدرت رنگ دهی بیشتری برخوردار باشد.

ب) پوشال معمولی: زعفران پوشال معمولی، همچنان که از نام آن پیداست، دارای کلاله هایی معمولی است؛ کلاله هایی که دارای مقداری فرخوردگی می باشد و همین موضوعات از زیبایی ظاهری آن نیز کاسته است. علاوه براین، میزان خامه متصل به آن نسبت به پوشال قلمدار اندکی بیشتر است و به همین سبب قدرت رنگ دهی آن نیز مقداری کمتر از پوشال قلمدار می باشد.

ج) پوشال ضعیف: این نوع پوشال بیش از انواع دیگر پوشال دارای خامه می باشد و همین امر آنرا به زعفران دسته نزدیک می سازد لکن مقدار خامه موجود در آن کماکان از زعفران دسته کمتر می باشد و همزمان، رشته های آن نیز از کیفیت نازلی برخوردار است.

د) شبه نگین: در ابتدا لازم است بیان کنیم که، زعفران شبه نگین بر خلاف نام خویش در دسته زعفران پوشال قرار می گیرد و نه در دسته زعفران نگین و این موضوع به یکی از دو دلیل اصلی زیر است:  (1) کلاله ها در شبه نگین اندکی فرخوردگی دارند و یا درشتی قلم آن به اندازه ای نیست که آنرا وارد گروه نگین سازد. هریک از این دو خصیصه می تواند زعفران را از گروه نگین خارج کرده و در گروه پوشال جای دهد. (2) میزان خامه موجود در شبه نگین به شکل فاحش و معناداری از میزان آن در انواع نگین بیشتر است. اگر میزان خامه موجود در انواع نگین 0/5 درصد می باشد، اما میزان خامه در زعفران شبه نگین به حدود 5 درصد می رسد؛ مقادیری که نشان دهنده تفاوت فاحش میان شبه نگین و انواع نگین است.

در اینجا احتمالا به یکی از شباهت های شبه نگین و پوشال نیز پی برده اید: در واقع شبه نگین را می توان منتهی الیه انواع مرغوب پوشال قلمداد کرد. در شبه نگین، خامه به حداقل خامه موجود در پوشال قلمدار کاهش می یابد و با آن برابر می شود. به عبارتی، خامه موجود در زعفران پوشال قلمدار 5 تا 10 درصد است اما در زعفران شبه نگین مقدار خامه به 5 درصد کاهش می یابد؛ یعنی برابر با میزان خامه موجود در بهترین نوع پوشال مرغوب است. پر واضح است که افزایش میزان خامه می تواند شبه نگین را به انواعی دیگر از خانواده پوشال نیز وارد سازد.

لازم به یادآوری است که در مواردی شبه نگین فاقد هرگونه خامه است لکن کیفیت کمتر کلاله های آن مانع ورود آن به خانواده زعفران نگین می شود. به تعبیری عامیانه تر، شبه نگین در اغلب موارد فاقد سفیدی یا خامه است لکن کیفیت کلاله ها در آن نازل تر از انواع نگین می باشد و اغلب نیز همین ویژگی آنرا از ورود به خانواده نگین محروم می سازد. در این نوع، رشته های زعفران گاه از یکدیگر جدا می باشند و گاه نیز به یکدیگر چسبیده اند؛ لذا این ویژگی نمی تواند منجر به تنزل آن به انواع دیگر پوشال شود. نهایتأ آنکه، میان شبه نگین و انواع نازل تر پوشال شباهت های فراوانی وجود دارد که می تواند اسباب سوءاستفاده سودجویان را فراهم آورد، لذا لازم است در تفکیک آنها دقت فراوان نمود.

3-2-1- زعفران نگین

در این نوع زعفران، کلاله ها یکدست و صاف می باشند و رنگ تمامأ قرمز آن بدان زیبایی خاصی بخشیده است. علاوه بر این، انواع گوناگون نگین علی الاصول فاقد خامه می باشد؛ هرچند در مواردی مقدار بسیار اندکی خامه را نیز شاید بتوان در آن یافت اما مقدار آن قطعأ از یک درصد نیز بسیار کمتر خواهد بود.

زعفران نگین در مقایسه با انواع دیگر زعفران از کروسین و سافرانال بیشتری برخوردار می باشد و همین امر آنرا برای صادرات و مصارف صنعتی و دارویی مناسب تر ساخته است (شکل 3).

زعفران نگین؛ negin saffron

شکل 3- زعفران نگین

1-3-2-1- انواع زعفران نگین

زعفران نگین، که اغلب رشته های آن سالم و فاقد شکستگی است، معمولآ به چهار دسته ذیل تقسیم می شود:

  • الف) نگین اتویی
  • ب) نگین سوپر
  • ج) نگین درجه یک
  • د) نگین درجه دو

الف) زعفران نگین اتویی: این نوع از زعفران، که برخی آنرا نگین پرسی نیز می نامند، به اعتبار شیوه فرآوری به این نام خوانده می شود. در نگین اتویی کلاله ها را قبل از خشک کردن میان دو اهرم قرار می دهند یا از دستگاه های تخصصی خشک کن زعفران که دارای قابلیت ایجاد حالت اتویی در زعفران است استفاده می کنند؛همین موضوع باعث می شود که کلاله ها به شکل کاملا صاف و تخت درآیند. در واقع، باید توجه داشت که نگین اتویی از منظر ویژگی های اساسی تفاوتی با انواع مرغوب زعفران نگین ندارد. به تعبیر دیگر، نگین اتویی یکی از انواع مرغوب نگین از قبیل نگین سوپر یا درجه 1 می باشد که در آن کلاله ها به شیوه خاصی حالت درشت و قلمدار یافته اند. کلاله ها در این مدل از ظاهری قلمدار و درشت برخوردار است و همین موضوع به افزایش قیمت آن منتهی گردیده است. نگین پرسی اگرچه گرانترین نوع زعفران ایرانی است اما تولید آن هنوز امر چندان شایعی نمی باشد. برخی به ان پفکی نیز می گویند. در واقع زعفران اتویی به خاطر پرس و نحوه خشک کردن، حجیم است و مقدار کمتری از ان (نسبت به نمونه های غیر پرسی) در یک بسته بندی مشابه بیشتر و چشم نوازتر جلوه می کند. کیفیت عالی و ظاهر زیبای نگین اتویی آنرا به گزینه ای مناسب برای صادرات مبدل کرده است.

ب) زعفران نگین سوپر: نگین سوپر دارای سه ویژگی اساسی است که آنرا از انواع دیگر متمایز می کند:

  1. کلاله های آن فاقد هرگونه سفیدی است.
  2. کلاله های قلم درشت و ضخیم می باشند.
  3. کلاله ها صاف و بدون فرخوردگی است.

این گونه ی زعفران از ظاهری چشم نواز برخوردار است و با کروسین یا همان قدرت رنگ دهی بالا (214 تا 270) و سافرنال مناسب (26 تا 30) بهترین گونه زعفران برای صادرات به شمار می رود و همزمان، پس از نگین اتویی گرانترین قیمت را در میان انواع مختلف زعفران نیز به خود اختصاص داده است.

ج) نگین درجه یک: زعفران نگین درجه یک اگرچه از کیفیت عمومی نگین سوپر برخوردار است لکن رشته های آن دارای کیفیت کمتری است. در واقع، آنچه نگین سوپر را به نگین درجه یک تنزل می دهد چیزی نیست جز رشته هایی ضعیف تر و کوتاه ترِ نگین درجه یک.

د) نگین درجه دو: تفاوت اساسی میان نگین درجه 2 با انواع مرغوب تر و یا ضعیف تر زعفران را باید در کیفیت کلاله ها و قدرت رنگ دهی یافت. در واقع، نگین درجه 2 هرچند در مقایسه با انواع پوشال از قدرت رنگ دهی بهتری برخوردار است و همزمان، دارای کلاله هایی مرغوب تر است لکن در مقایسه با نگین سوپر و نگین درجه یک در همین دو ویژگی مزبور (قدرت رنگدهی و مرغوبیت کلاله) از کیفیت کمتری برخوردار است. نکته ای که در این باب باید بدان توجه نمود آنست که، در تفکیک انواع نگین، مقدار خامه عنصری بی اهمیت تلقی می شود. ممکن است برخی با این عقیده به مخالفت برخیزند لکن تأملی بر استانداردهای ملی و رویه حاکم بر بازار این نظر را اثبات خواهد کرد. در واقع، مطابق نظر استاندارد، مقدار خامه موجود در انواع نگین عبارتست از 0/5 درصد و این مقدار دقیقأ در نگین سوپر، نگین درجه یک و نگین درجه دو کاملأ یکسان می باشد. لذا برای تمیز و تشخیص انواع نگین باید به کیفیت کلاله ها و قدرت رنگ دهی پرداخت، موضوعی که البته در خصوص قدرت رنگ دهی مستلزم توسل به آزمایشگاه های مدرن و امروزی است و از عهده شیوه های کلاسیک خارج می باشد. حال ممکن است این پرسش رخ بنمایاند که اگر اینچنین است ، پس کسبه و خریداران محلی در هنگام خرید با توجه به تفاوت فاحش قیمت سوپر با انواع دیگر نگین چگونه انواع نگین را از یکدیگر تفکیک و قیمتگذاری می کنند؟ پاسخ آشکار است: آنان غالب اوقات بر اساس کیفیت کلاله انواع نگین را تفکیک میکنند و علاوه بر این، در کمتر موردی زعفرانی را به عنوان نگین سوپر شناسایی می کنند؛ ولو آنکه نگین سوپر باشد.

4-2-1- زعفران سرگل

داستان نام ها و دسته بندی ها اما در همینجا پایان نمی یابد. نام های پرشمار دیگری را نیز می توان سراغ گرفت که در مناطق مختلف این سرزمین پهناور بکار گرفته می شود. در این میان نام سرگل از جمله عنوان هایی است بیشتر بکار گرفته می شود و از عمومیت بیشتری برخوردار است.

اروپاییان زعفران سرگل را All Red یا Coupe می نامند و می توان آن را زعفران خالص نامید زیرا در آن هیچ خامه ای نمی توان یافت. با جداسازی کامل خامه، در سرگل کلاله ها نیز از یکدیگر جدا می شوند. فقدان خامه، زعفران سرگل را از برخی جهات از قبیل قدرت رنگ دهی به باکیفیت ترین نوع زعفران مبدل ساخته است (شکل 4).

شکل 4- زعفران سرگل

1-4-2-1- انواع زعفران سرگل

زعفران سرگل نیز مبتنی بر ضخامت، سلامت یا شکستگی و طول کلاله به انواع مختلفی تقسیم میشود:

  • زعفران سرگل ممتاز
  • زعفران سرگل سرقلم
  • زعفران سرگل سرریشه

زعفران سرگل ممتاز، سرقلم و سرریشه را به تعبیری دیگر می توان به ترتیب سرگل درجه یک تا درجه سه قلمداد نمود. اما چه تفاوتی میان سرگل و نگین وچود دارد؟ قبلا اظهار داشتیم که، در نگین مقدار اندکی خامه می توان یافت و همین موضوع باعث می شود که در آن، گاهی کلاله ها به یکدیگر متصل باشند؛ حال انکه در سرگل کلاله ها از یکدیگر جدا افتاده اند. علاوه براین، رشته های نگین عمدتا صاف و فاقد شکستگی است و همین امر بدان زیبایی خاصی بخشیده است؛ در حالیکه سرگل به میزان کمتری از این عنصر بهره برده است (لازم به یادآوری است که در برخی از مناطق عنوان «سرگل» به معنای کلاله زعفران می باشد؛ لذا واضح است که در چنین مواردی نباید آنرا حمل بر تعریف مندرج در این بخش نمود).

پیش از پایان لازم است که زعفران نرمه را نیز به بخش حاضر اضافه نماییم. زعفران نرمه حاصل سورت انواع زعفران و به شکل خاص زعفران سرگل است. در واقع، زعفران نرمه عبارتست از فاصله میان خامه و قلم زعفران در زعفران سرگل؛ هرچند امکان تولید آن از انواع دیگر زعفران نیز میسر است. در واقع سرگل قسمت بالایی کلاله و نرمه قسمت پایانی آن است. نرمه را در مناطقی از کشور با عنوان قلم شکسته نیز نام می برند. این مدل از زعفران همزمان از قیمت و قدرت رنگ دهی مناسب برخوردار است و به همین جهت در رستوران ها، قنادی ها و مصارف خانگی به وفور مورد استفاده قرار می گیرد.

3-1- تطبیق نام های بازار و استاندارد

در این بخش نهایتأ به این موضوع پرداخته شده که عناوین و نام های بکاررفته توسط بازاریان و زعفرانکاران در کدام یک از گروه های مورد نظر سازمان استاندارد قرار می گیرد.

جدول 2- تطبیق نام های بازاری و استاندارد

جدول تطبیق نام های بازاری و استاندارد

همچنان که مشاهده می شود، همپوشانی این عناوین مختلف با دشواری هایی مواجه می باشد. انواع مختلف نگین در گروه رشته ای بریده ممتاز قرار می گیرد؛ حال آنکه اولأ برخی از کیفیات موجود در نمونه های مشابه رشته ای بریده ممتاز لزومأ مطابقت کامل با آن نخواهد داشت و دومأ قراردادن این سه گونه متنوع در یک خانواده قطعا امری عاقلانه نخواهد بود. در واقع، نمونه های مشابه رشته ای بریده ممتاز و همچنین رشته ای درجه 1 از منظر قیمت و کیفیت تفاوت هایی فاحش دارند و تلقی کردن تمام آنها تحت عنوان رشته ای بریده ممتاز یا رشته ای درجه یک امری معقولاته نخواهد بود. علاوه بر آن، زعفران سرگل را در ابتدا نمی توان در هیچ یک از گروه های مدنظر سازمان استاندارد جای داد، هرچند در برخی از ویژگی ها شباهت های فراوانی به رشته ای بریده ممتاز دارد و با تسامح در این دسته قابل تقسیم بندی است. (چنانچه بورس نیز در سال 95 تا 97 در معرفی گواهی سپرده زعفران، چنین کاری انجام داد). اما نهایتا، مجموع این دلایل، شاید، سازمان بورس را نیز برآن داشت که در هنگام ورود این کالا به بورس کالا عناوین سازمان استاندارد را به فراموشی بسپارد و با وجود قید در اسناد، در اطلاعیه ها از عناوین رایج «پوشال» و «نگین» بهره برد و سایر انواع را بعد از چندین دوره عرضه ناموفق از فهرست گواهی سپرده حذف کند.