1- خاک و بستر کشت مناسب زعفران

باوجود اين که زراعت زعفران به مناطق خاصی از جهان محدود شده است، اما اين گیاه در بسیاري از خاك هاي زراعی قابلیت تولید دارد. با این حال همانند سایر گیاهان زراعی جهت دستیابی به بیشترين عملکرد، علاوه بر عوامل اقلیمی نیازمند بستر و اجراي مديريت هاي مناسب زراعی میباشد. اندازه بنه از مهمترين عوامل موثر بر استعداد گیاهان بنه اي جهت آغازش گل می باشد و در اين زمینه، بافت خاك با تأثیر بر میزان گسترش ريشه، فشردگی و مقاومت در برابر رشد اندام هاي زيرزمینی، دماي خاك،  فعالیت میکروارگانیسم هاي خاكزي، به وجود آمدن گردش هوای مناسب، جذب آب و تغذيه گیاه نقش بسزايی در حصول بنه هاي با اندازه درشت دارد.

بافت خاك از جمله خصوصیات مهم خاك است که از نظر مکانی متفاوت، از نظر زمانی تا حدي یايدار و بر بسیاري از خصوصیات فیزيکی و شیمیايی خاك تأثیرگذار است. بهترین رشد و عملکرد را در خاک های هوموس دار با بافت متوسط (لومی شنی) و کم و بیش با نفوذپذیری و زهکشی مناسب دارد. زهکش مناسب، با کاهش عوامل ایجاد کننده پوسیدگی بنه باعث بهبود عملکرد زعفران می گردد. زعفران در زمین‌هایی که دارای قلوه‌سنگ یا علف‌هرز و یا مواد آلی پوسیده نشده باشد به خوبی رشد نخواهد کرد. زعفران در خاک‌های دارای کلسیم یا آهک و دارای میزان مناسبی از مواد آلی عملکرد مناسب تری دارد. خاک‌های بسیار غنی از لحاظ معدنی و آلی برای رشد زعفران مناسب نیستند زیرا باعث افزایش رشد رویشی نسبت به رشد زایشی خواهند شد و عملکرد محصول کاهش خواهد یافت.

خاک مناسب برای کشت زعفران

1-1- ظرفیت تبادل یونی خاک

ظرفیت تبادل یونی به کل ظرفیت خاک برای نگهداشتن یون‌های قابل تبادل و تاثیر آن بر توانایی خاک برای ذخیره‌ی مواد مغذی ضروری و ایجاد مانع در برابر اسیدی شدن خاک گفته می‌شود.
ظرفیت تبادل کاتیونی خاک (CEC) عبارت است از کل ظرفیت یک خاک برای کاتیون‌های قابل تبادل، که همان یون‌های حامل بار مثبت‌اند. یون‌های اصلی مرتبط با CEC کلسیم (+2 Ca)، منیزیم (+2 Mg)، سدیم (+ Na)، و پتاسیم (+ K) هستند. این کاتیون‌ها به شدت بازی هستند، پس اگر خاک بیش‌ از حد اسیدی شود، این کاتیون‌ها با یون‌های دیگر جایگزین می‌شوند.
CEC خاک با دو تا از اجزای تشکیل دهنده‌ی خاک که کانی رس و مواد آلی هستند به دست می‌آید. این دو در سطح خود بارهای منفی دارند که با نیروی الکتریسیته ساکن (الکترواستاتیک) یون‌های با بار مثبت را به سمت خود جذب می‌کنند. بسیاری از کاتیون‌ها مواد مغذی ضروری برای بسیاری از گیاهان هستند، پس خاک‌هایی با رس و مواد آلی زیاد که می‌توانند مقادیر زیادی از یون‌های مثبت را جذب کنند معمولا حاصلخیز‌ترند.
ظرفیت تبادل آنیونی (AEC) ظرفیت خاک برای جذب یا رهاسازی آنیون‌ها، تحت شرایط نرمال خاک است. آنیون‌ها یون‌های با بار منفی هستند که با pH پایین و غلظت نمک بالا در خاک افزایش می‌یابند. AEC به اندازه‌ی تبادل کاتیونی مورد مطالعه و تاکید واقع نشده اما به هرحال بر توانایی خاک برای مغذی ماندن تاثیر دارد.
ظرفیت تبادل کاتیونی خاک (CEC) به تبع تاثیر شدید بر پایداری ساختار خاک، pH و واکنش آن به کودها و سایر بهبود‌دهنده‌ها از عوامل موثر بر کیفیت گیاهان و میزان تولید به حساب می آید. CEC پایین با بالا بردن آسیب‌پذیری خاک در برابر چیزهایی مثل کود نیتروژن و لیچینگ نیترات، سرعت بدتر شدن pH خاک را بالا می‌برد.
خاک‌هایی که CEC پایینی دارند اغلب دچار کمبود مواد مغذی مهمی مثل پتاسیم و منیزیم می‌شوند. چرا که این مواد نمی‌توانند به مکان‌های دارای بار منفی متصل شوند. خاک‌هایی که سطح CEC بالاتری دارند در مقابل این لیچینگ مضر مقاومت می‌کنند و مواد مغذی ضروری را حفظ کرده و ظرفیت ذخیره‌ی آب بالاتری دارند.
از طرفی با توجه به این که خاک آنیون‌هایی مثل نیترات و یا سولفات را در مقادیر قابل توجه در خود نگه نمی‌دارد، فسفات را به مهمترین آنیون خاک تبدیل می‌کند. اهمیت تبادل آنیونی، در پروسه‌ی رهاسازی مقادیر ثابت فسفاتی است که در خاک در دسترس گیاهان قرار می‌گیرد. این پروسه از طریق جانشینی کانی‌های رسی -یون‌های OH- انجام می‌شود.
چون CEC به شدت به ساختار و ترکیبات طبیعی خاک وابسته است، و به دلیل پیجیدگی سیستم بیولوژیکی خاک‌ها، تغییر عمده در ظرفیت تبادل یونی مشکل است. برای مثال ماسه‌ی خالص CEC نسبتا کمی دارد. در حالی‌که ساختارهای رسی عمدتا سطوح بالاتری از CEC دارند. اگر سطح CEC خاک شما کمتر از مقدار بهینه است، هنوز هم می‌توانید بازدهی محصول و میزان بهره‌وری و کیفیت گیاهان را ارتقا دهید.
بدیهی‌ترین راه‌حل جهت مدیریت ظرفیت تبادل کاتیونی درخاک‌هایی با CEC پایین، افزایش مواد آلی در ترکیب آنهاست. ماده‌ی آلی سطح CEC، مواد مغذی و میزان نگهداشت آب، و مقاومت خاک در برابر نوسان یا کاهش سطح pH را افزایش می‌دهد. تخمین میزان CEC را می توان با ارزیابی بافت و رنگ خاک انجام داد، اما شناخت گسترده‌تر، با نمونه برداری و آزمایش خاک امکان پذیر می باشد.

طرفیت تبادل کاتیونی; طرفیت تبادل یونی; فرمول cec; ظرفیت بافری خاک; اهمیت ظرفیت تبادل کاتیونی; CATIONS EXCHANGE CAPACITY;

2-1- شوری و قلیائیت خاک

به طور کلی شوری خاک، باعث کند شدن فرآیند جذب عناصر و همچنین کاهش فعالیت موجودات زنده ذره بینی دخیل در حاصلخیزی خاک می شود. از طرفی زعفران نیز گیاهی حساس به شوری است. شوری خاک با ایجاد اختلال در جذب بهینه عناصر و مواد غذایی از طریق خاک و نهایتا کوچک شدن و کاهش عملکرد، کیفیت، رنگ و عطر زعفران می گردد. مهمترین عوامل موثر بر شور شدن اراضی زعفران، کیفیت آب، مقدار و نحوه آبیاری، سنگین بودن بافت خاک و عدم آبشویی، استفاده از کودهای شیمیایی و حیوانی شور و نامناسب و حمل خاک های شور (لای و ماسه بادی) است. به طور کلی توصیه می شود زعفران در خاک های با میزان شوری کمتر 2500 و pH خنثی تا کمی قلیایی (pH بین ۸-۷) کشت شود.