1- زمان و روش های خارج کردن پیاز زعفران

با خشك شدن كامل اندام هاي هوايي، عمليات برداشت بنه معمولا از اوايل تا اواسط خرداد ماه انجام می گیرد. معمولا بنه‌ها را به دو روش «خشکه کن» و «تر کن» از خاک در مى‌آورند.

1-1- پیاز خشکه کن

بهتر است برای خارج نمودن پیازها از زمین آنها را به اصطلاح «خشکه کَن» نمود، یعنی بدون این که به زمین آب دهند پیازها را به وسیله بیلچه یا خیش از خاک بیرون آوردند، اگرچه بیرون آوردن پیازها از زمین خشک دشوار است ولی پیازها حالت خواب تابستانی خود را حفظ کرده و همچنین به دلیل عدم وجود رطوبت امکان ذخیره سازی آن در انبار وجود خواهد داشت. جهت نگهداری پیازهای خشکه کن معمولا پیازهای درشت و سالم را جدا نموده و در انبارهای خشک و دارای تهویه مناسب تا ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر انباشته و تا زمان کاشت نگهداری می کنند.

2-1- پیاز تر کن

در برخی زمین ها بیرون آوردن پیاز زعفران به روش خشکه کن دشوار است. در این صورت ابتدا زمین را به میزان مختصری آبیاری و پس از گاو رو شدن، پیازها را از زمین خارج می کنند که در این روش پیازها کمی مرطوب خواهند بود. این روش خارج کردن پیازها را اصطلاحا «ترکن» می گویند. از این روش زمانی استفاده می گردد که کاشت سریع و بلافاصله مورد نظر باشد زیرا انبار کردن پیاز مرطوب نیاز به مراقبت های ویژه دارد.

برای جلو گیری از هر گونه آلودگی، پیازها را با سموم کنه کش و قارچ کش مناسب ضد عفونی می کنند و به هنگام کاشت، غلاف قهوه ای رنگ روی آن را جدا می کنند به طوری که آخرین لایه روی پیاز بماند.

استفاده از بنه (پیاز) مناسب برای کاشت زعفران

شکل 1- استفاده از بنه (پیاز) مناسب برای کاشت زعفران

2- ماشین ها و تجهیزات مورد استفاده در تهیه پیازهای بذری

زعفران از جمله گیاهانی است که ازدیاد آن از طریق پیاز صورت می گیرد. به لحاظ این که پس از کاشت اولیه مدت ۱۰-۷ سال متوالی محصول می دهد، مرحله کاشت منحصرا در سال اول انجام می گیرد و طی سال های بعد تنها عملیات مربوط به مراحل داشت و برداشت زعفران اجرا می شود. عمر مفید مزارع زعفران برای گلدهی بسته به تراکم کشت اولیه از ۵ تا ۱۰ سال متغیر می باشد. پس از این زمان به علت تکثیر زیاد پیازها و کمبود فضا جهت رشد رویشی پیازها و ضعیف شدن خاک، عملکرد مزرعه به شدت کاهش می یابد. در این زمان لازم است تا پیازهای زعفران جهت کشت در مزرعه جدید از زمین خارج شوند. با توجه به این که پیازها در عمق نسبتا زیاد (۲۰-۱۵ سانتیمتری) سطح زمین قرار دارند، در آوردن آن ها از زیر خاک با استفاده از گاو آهن بر گردان انجام می شود. پس از شخم عمیق مزرعه می توان با خرد کردن کلوخه های ایجاد شده در اثر شخم بوسیله ابزار دستی، پیازهای موجود در بین کلوخه ها را جمع آوری نمود. بطور متوسط خارج کردن پیازهای یک هکتار مزرعه زعفران نیازمند ۵۰ ساعت کار تراکتور و ۵۰ نفر روز کارگر می باشد.

در اغلب نقاط استان خراسان برداشت پیاز با استفاده از گاو آهن تک خیش انجام می شود. تراکتور عمود بر جهت کشت حرکت می‌کند و در عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتی متری شیار ایجاد می کند. چند کارگر بدنبال تراکتور حرکت کرده و پیازها را جمع آوری و سپس در کیسه ذخیره می کنند. در این روش به علت اینکه سرعت کار تراکتور از سرعت برداشت پیازها توسط کارگران خیلی بیشتر است تراکتور پس از ایجاد شخم عمود بر زمین، در انتهای شیار توقف کرده و منتظر می ماند تا کارگران پیازهای ظاهر شده شیار را به طور کامل برداشت نمایند. سپس به ابتدای زمین برگشته و شیار بعدی را ایجاد می کند. از معایب این روش می توان موارد زیر را برشمرد:

  1. ظرفیت مزرعه ای کم
  2. طولانی شدن زمان برداشت
  3. نیاز به نیروی کارگری زیاد و افزایش هزینه های کارگری
  4. عدم جداسازی پیازهای به هم چسبیده

پیازهای خارج شده از زیر خاک که به صورت دسته های چندتایی حول پیاز مادری به یکدیگر چسبیده اند و می بایست از یکدیگر جدا شده و پوشش های اضافی اطراف آنها جدا شوند (شکل 2).

دسته های پیاز خارج شده از زیر خاک به همراه پوشش های اطراف آنها; آموزش کشت زعفران; ماشین آلات تهیه پیاز بذری زعفران; تجهیزات کندن پیاز زعفران;

شکل 2- دسته های پیاز خارج شده از زیر خاک به همراه پوشش های اطراف آنها