1- کوددهی زعفران (عناصر پر مصرف)

اصولاً رشد و نمو گياهان مربوط به تمام عواملي است كه محيط را بوجود مي آورند و هيچ عامل منفردي به تنهايي نمي تواند نقش موثري داشته باشد. يكي از اين عوامل خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك مي باشد. برای جلو گیری از خسارت کمبود عناصر غذایی باید از کودهای آلی، شیمیایی، زیستی و مواد محرک رشد گیاه در یک برنامه مدیریت تلفیقی تغذیه ای در زراعت زعفران استفاده نمود.

1-1- کود آلی (کود دامی)

مواد آلي خاک علي‌رغم سهم ناچيزشان در خاک، تأثير بسيار مهمي بر رشد و عملکرد گياه دارند. توانايي خاک در جذب آب و نگهداري عناصر غذايي، بستگي زيادي به مقدار و نوع مواد آلي موجود در خاک دارد. هر قدر مواد آلي خاک بيشتر بوده و کيفيت آنها مناسب باشد، کميت و کيفيت محصول نيز بالاتر است. بنابراين جهت بالابردن و حفظ مواد آلي خاک، استفاده از کودهاي حيواني به شکل، مقدار و نحوه کاربرد مناسب و هر ساله امري ضروري و اجتناب ناپذير به نظر مي رسد. تاثیر مواد آلی بر قدرت باروري و حاصلخيزي خاک می تواند ناشی از موارد ذیل باشد:

  • عرضه عناصر غذايي (بخصوص فسفر و نيتروژن)
  • بهبود خواص فيزيكي خاك
  • بهبود وضعيت ساختمان خاك
  • تعديل متراكم شدن خاك
  • پوکی خاک و تسهیل انتقال آب و هوا در محدوده ریشه
  • افزایش جذب آب و نگهداري عناصر غذايي
  • رشد و تکثیر موجودات زنده خاک
  • کاهش مقاومت خاک در برابر رشد پیاز زعفران
  • افزایش راندمان مصرف کودهای شیمیایی
  • افزايش ظرفيت تبادل كاتيوني خاك و كاهش شستشوي پتاسيم، كلسيم و منيزيم

مسئله مهم در استفاده از کودهای آلی، مصرف کودهای آلی کمپوست شده است. بهترین کود دامی برای زعفران کود گاوی است. کود دامی باید قبل از استفاده در مزرعه به خوبی عمل آوری و کمپوست شده باشد و عاری از هر گونه علف هرز و نماتد باشد. نتایج تجزیه سه نوع کود دامی در جدول 1 نشان داده شده است.

جدول ۱- نتایج تجزیه سه نوع کود آلی و pH

کود مرغی برای زعفران; کود دامی; کود گاوی; کود ورمی کمپوست; کود زعفران;

1-1-1- میزان مصرف کود دامی


سطح مزرعه زعفران را از سال اول به بعد، سالانه حدود 20-10 تن کود حیوانی کاملا تخمیر شده (بدون تخم علف های هرز) می پوشانند این نوع کود علاوه بر تأمین مواد غذایی مورد نیاز به ایجاد پوشش گرم برای پیازها و بهبود شرایط فیزیکی خاک کمک خواهد کرد. از این رو به طور کلی باید سعی شود میزان ماده آلی در خاک مزارع زعفران هر سال افزایش یابد.

2-1-1- زمان مصرف کودهای دامی

زمان استفاده از کود دامی در مزارع زعفران متفاوت است. به صورت تجربی برخی پیش از آبیاری اول، برخی پس از آبیاری اول و پیش از تیلرزنی و برخی پس از برداشت گل نسبت به استفاده از کودهای دامی اقدام می نمایند.

با این حال پخش کود پیش از آبیاری اول توصیه نمی گردد؛ زیرا سبک بودن و قابلیت حمل این کود با آب آبیاری (به ویژه در آبیاری های سنتی) می تواند یکنواختی کود پخش شده بر روی مزرعه را بر هم بزند. همچنین به دلیل سهم قابل توجه نیتروژن در این کود، افزایش رشد رویشی و کاهش عملکرد گل نیز محتمل می باشد.

پخش کود دامی پس از آبیاری اول و قبل از تیلرزنی توصیه می گردد زیرا مشکل افزایش عنصر نیتروژن قبل از گل دهی زعفران را در خاک ندارد. همچنین به دلیل وجود رطوبت در خاک و تیلرزنی (عملیات چهارشاخ زنی) علاوه بر تثبیت یکنواختی توزیع در سطح مزرعه به سبک کردن خاک سطحی و تسهیل فرآیند گل دهی کمک می‌گردد. علی ایحال با توجه به استانداردهای کیفی سختگیرانه برای زعفران صادراتی و با توجه به افزایش احتمال آلودگی دست کارگران و محصول گل زعفران، برخی این زمان را برای پخش کود دامی در سطح مزرعه توصیه نمی‌کنند.

پخش کود دامی پس از برداشت گل نیز توصیه می گردد. زیرا در این زمان مشکل انتقال آلودگی از کود دامی به محصول گل زعفران وجود ندارد. همچنین با توجه به رویش علف مشکل ایجاد عدم یکنواختی پخش کود در اثر آبیاری (به ویژه آبیاری سنتی) نیز کاهش می یابد. اما باید به این نکته هم توجه کرد که عدم امکان مخلوط کردن کود با خاک می تواند اثربخشی کاربرد کود دامی را کاهش دهد. در اینجا کشاورز بر اساس وزن دهی به اولویت ها و بازار هدف نسبت به زمان استفاده از کود دامی تصمیم گیری می کند.

2-1- کودهای شیمیایی

به طور کلی سه عنصر نیتروژن، پتاسیم و فسفر بعنوان عناصر اصلی و پر مصرف در زراعت زعفران شناخته می‌شوند. علاوه بر این عناصر معمولا به دلیل شرایط شیمیایی خاک ها استفاده از عناصر روی و آهن نیز باید در برنامه تغذیه ای قرار گیرد. مصرف متعادل کلیه این عناصر غذایی همگام با مصرف کودهای آلی و زیستی در برنامه کودی می تواند یک عملکرد پایدار با کیفیت مطلوب محصول را به ارمغان آورد (شکل 1). مدیریت تلفیقی تغذیه زعفران باید با دقت انجام شود زیرا در غیر این صورت می تواند باعث کاهش محصول گردد. در جدول 2 توصیه کودی پیشنهادی بر اساس آزمون خاک ارائه گردیده است.

جدول ۲- توصیه کودی بر اساس آزمون خاک

زعفران; توصیه کودی بر اساس آزمون خاک; کربن آلی; اوره; نیتروژن; فسفر قابل جذب; سوپر فسفات تریپل; پتاسیم قابل جذب; سولفات پتاسیم; فسفر; پتاسیم;
تغذیه مناسب در زراعت زعفران، گل زعفران، بوته زعفران

شکل 1- تغذیه مناسب در زراعت زعفران

1-2-1- نیتروژن (N)

نیتروژن (N) از مهمترين عناصر غذايي و عامل كليدي جهت حصول رشد و عملكرد مطلوب مي باشد. نيتروژن در گياهان بالاترين غلظت را داشته و نقش مهمي در افزايش سرسبزي و رشد رویشی گياه دارد؛ بطوری که كمبود آن بيشتر از ساير عناصر غذايي موجب محدودیت در رشد گیاه می گردد. ظهور علايم کمبود نيتروژن، ابتدا به صورت زرد شدن برگهاي پير خودنمايي مينمايد. مصرف نامتعادل، نابهنگام و بيش از نياز كودهاي نيتروژنه، سبب رشد رويشي بي رويه در گياهان مي گردد. از این رو باید از مصرف این عنصر قبل از گلدهی زعفران خودداری نمود. همچنین با توجه به سیار بودن و امکان آبشویی کودهای نیتروژنه در خاک بایستی روشی اتخاذ گردد که ضمن ایجاد کمترین آلودگی زیست محیطی به حداكثر كارايي نیز دست یافت. به عبارت ديگر، ضمن رعايت مصرف تقسيط، نوع و زمان مصرف كودهاي نيتروژنه را طوري انتخاب نمود كه حداكثر تولید به ازای مصرف اين كودها به دست آيد.

كودهاي نيتروژنه و آلي مهمترين شیوه های تأمين نيتروژن موردنياز كشاورزي است که جهت حصول نتیجه مطلوب بایستی از هر دو منبع به صورت تلفیقی استفاده گردد. میزان صحیح کود نیتروژنی با توجه به میزان کربن آلی خاک محاسبه می گردد.

کودهای شیمیایی نیتروژنی (شکل 2) متداول در بازار عبارتند از:

  • اوره (۴۶ درصد نیتروژن خالص)
  • نیترات آمونیوم (25 درصد نیتروژن خالص)
  • سولفات آمونیوم (۲۱ درصد نیتروژن خالص و ۲۴ درصد گوگرد)
  • کودهای مرکب با محتوای نیتروژن متفاوت
شکل ...- انواع کودهای نیتروژنی به ترتیب از راست کود اوره، نیترات پتاسیم و سولفات پتاسیم

شکل 2- انواع کودهای نیتروژنی به ترتیب از راست کود اوره، نیترات پتاسیم و سولفات پتاسیم

1-1-2-1- میزان مصرف کودهای نیتروژنی

بر اساس تحقیقات انجام گرفته زعفران برای رشد مطلوب و مناسب به حدود ۵۰ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار از منبع کودهای شیمیایی نیاز دارد. در مناطقی با خاک های قلیایی و pH بالا (حدود ۸)، استفاده از سولفات آمونیوم ارجحیت دارد. زیرا این کود به دلیل دارا بودن بنیان اسیدی سولفات می تواند تا حدودی به کاهش PH خاک کمک کند. همچنین از آنجا که نیتروژن این کود به شکل آمونیوم و گوگرد آن به شکل سولفات است، آمونیوم به صورت تبادلی به ذرات رس متصل گردیده و کمتر از کودهای نیتروژنه دیگر در خاک شسته می شود. با این حال تمامی کودهای نیتروژنی محلول در آب هستند و امکان آبشویی آنها در صورت مصرف یکباره وجود دارد. مصرف زیاد از حد کودهای نیتروژنی باعث خسارت به محصول زعفران خواهد شد. جهت دستیابی به کارایی مصرف بیشتر و آبشویی کمتر در اثر بارندگی های پاییزه و زمستانی نیز بهتر است این مقدار کود در دو یا سه نوبت تقسیط گردد.

2-1-2-1- زمان مصرف کودهای نیتروژنی

مصرف كودهای نيتروژنه پس از پايان برداشت گل و در هنگام اولين آبياري پس از گلدهي (آب دوم) شروع می شود و باید از استفاده این کودها قبل از آبیاری اول اجتناب نمود. زیرا این کودها می توانند با تحریک رشد رویشی باعث کاهش گلدهی زعفران شده و یا با ظهور برگ قبل یا همزمان با گلدهی، برداشت گل را با مشکل مواجه کند (همانطور که پیشتر نیز عنوان گردید استفاده از کودهای دامی نیز با توجه به درصد نیتروژن بالا قبل از آبیاری اول توصیه نمی گردد).

در خصوص تقسیط کودهای نیتروژنه در دو یا سه نوبت بهتر است ابتدا نواحی کشت زعفران در دو گروه عمده نواحی دشت و کوهستانی تقسیم گردد. زیرا شرایط آب و هوایی، خاک و دوره رویش در این نواحی با هم متفاوت می باشند.

در مناطق کوهستانی و ارتفاع بالاتر از سطح دریا معمولاً تاریخ گل دهی زود هنگام و در اوایل پاییز می باشد ولی با کم شدن ارتفاع و بالا رفتن دماي هوا تاریخ گلدهی به اواسط و گاهی موارد به اواخر پاییز منتقل میشود. علاوه بر تفاوت در آغاز دوره گلدهی، پایان دوره رویش برگ نیز در مناطق کوهستانی و دشت با هم متفاوت بوده و در نواحی کوهستانی دیرتر از مناطق دشت و گرمتر خاتمه می یابد. از این رو طول دوره رویش در نواحی کوهستانی با توجه به زودتر آغاز شدن در پائیز و دیرتر خاتمه یافتن در بهار طولانی تر از مناطق دشت و معتدل و گرم است. همچنین در نواحی دشت با توجه به بارش کمتر و بافت خاک سنگین تر آبشویی کمتر از نواحی کوهستانی است. از طرفی با رشد پیاز دختری بر روی پیاز مادری و تحلیل رفتن تدریجی پیاز مادری در اواخر دی ماه تقریبا ارتباط پیاز های دختری با خاک قطع می گردد و در نتیجه زمان بهروری از عناصر غذایی در این گیاه زراعی بسیار کم می باشد. از این رو پیشنهاد می گردد تقسیط کودهای نیتروژنی در نواحی دشت و گرمتر در دو نوبت و در نواحی کوهستانی در سه نوبت انجام گیرد.

– نحوه تقسیط پیشنهادی کودهای نیروژنه در نواحی دشت (دو نوبت)

نوبت اول: پس از برداشت گل و قبل از آبیاری دوم (زائیچ آب)، باید اولین قسمت از کود نیتروژنی را مصرف نمود. توصیه مصرف در این نوبت به میزان حدود 30 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص (60 درصد کل کود مصرفی در دوره) می باشد. در صورت استفاده از کود اوره (و با توجه به سهم نیتروژن خالص به میزان 46 درصد) میزان مصرف در مرحله اول حدود 65-60 کیلوگرم در هکتار می باشد. بهتر است برای بالا بردن راندمان جذب کود همراه با این نوبت از مصرف کود از اسید هیومیک به میزان ۲ تا ۳ لیتر در هکتار استفاده شود.

نوبت دوم: یک ماه بعد از آبیاری دوم، مصرف حدود 20 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص (40 درصد کل کود مصرفی در دوره) همزمان با آبیاری توصیه می شود. این میزان معادل حدود 45-40 کیلو گرم در هکتار کود اوره می باشد.

– نحوه تقسیط پیشنهادی کودهای نیروژنه در نواحی کوهستانی (سه نوبت)

نوبت اول: پس از برداشت گل و قبل از آبیاری دوم (زائیچ آب)، باید اولین قسمت از کود نیتروژنی را مصرف نمود. توصیه مصرف در این نوبت به میزان حدود ۲۵ کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص (50 درصد کل کود مصرفی در دوره) می باشد. در صورت استفاده از کود اوره (و با توجه به سهم نیتروژن خالص به میزان 46 درصد) میزان مصرف این کود در مرحله اول حدود 55-50 کیلوگرم در هکتار می باشد. بهتر است برای بالا بردن راندمان جذب کود همراه با این نوبت از مصرف کود از اسید هیومیک به میزان ۲ تا ۳ لیتر در هکتار استفاده شود.

نوبت دوم: یک ماه بعد از آبیاری دوم، مصرف حدود 17.5 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص (35 درصد کل کود مصرفی در دوره) همزمان با آبیاری توصیه می شود. این میزان معادل حدود ۳۵ کیلو گرم در هکتار کود اوره می باشد.

نوبت سوم: آخرین مرحله مصرف سرک کود نیتروژن نیز با فاصله یک ماه بعد و به میزان 7.5 کیلوگرم در هکتار نیتروژن (معادل حدود 15 کیلوگرم کود اوره) پیشنهاد می گردد.

2-2-1- فسفر

فسفر به عنوان دومين عنصر مهم در تغذیه گياهي، نقش ویژه ای جهت انجام بسياری از واكنش های فيزیولوژیكي و بيوشيميایي گياهان دارد. به طور ویژه عنصر فسفر در ایجاد سیستم ریشه دهی مناسب و در فرایند گلدهی و انتقال انرژی در گیاه موثر بوده و از مؤثرترین عوامل در بهبود عملكرد و كيفيت زعفران می باشد.

در خاک های نواحي خشک و نيمه خشک كشور به دلیل پایین بودن میزان ماده آلی، pH قلیایی، و سطح نسبتا بالای كربناتها به ویژه كربنات كلسيم محدودیت فسفر خاک از مشكلات رایج نظام های زراعي ميباشد. با این حال گزارش های متعددی نیز حاکی از مصرف بیش از حد فسفر در برخی مزارع است. نبود آزمون خاك در بسياري از مزارع زعفران باعث مصرف بيش از حد فسفر شده و از طرفي در مناطق وسيعي هنوز فسفر به ميزان كافي مصرف نمي شود. تنها چاره براي گريز از اين دو مشكل انجام آزمون خاك فسفر است. با انجام آزمون خاك براي فسفر در صورتي كه ميزان فسفر قابل استفاده خاك از سطح بحراني بالاتر باشد نياز به مصرف كود فسفاته نیست. ولي در صورت پائين بودن سطح فسفر قابل جذب از سطح بحراني بايد با مصرف كودهای فسفاته، فسفر قابل جذب خاك به حد مناسبی رسانده شود.

در پاره ای از اراضی زراعی مورد نظر برای کشت زعفران ممکن است فسفر بومی خاک در حد مناسبی باشد و یا فسفر تثبیت شده در خاک در حد بالایی قرار داشته باشد که این موضوع با انجام آزمون خاک به خوبی روشن می گردد. در این اراضی نباید کودهای فسفره را مصرف نمود. در این اراضی توصیه می شود از کودهای زیستی میکوریزا استفاده گردد. قارچ‌های مایکوریزایی، نقش عمده‌ای در محدوده ریشه‌گاه دارند، زیرا به عنوان پیوندی مهم در تبادل مواد مغذی بین گیاه و خاک عمل می‌کنند. میکوریزا علاوه بر تأمین فسفر مورد نیاز گیاه می تواند در تسهیل جذب سایر عناصر معدنی، تامین عناصر کم مصرفی مانند آهن و روی، بهبود ساختمان خاک و افزایش سطح تحمل گیاه در شرایط تنش رطوبتی نیز موثر باشد.

کودهای فسفری متداول (شکل 3) در بازار عبارتند از:

  • سوپر فسفات ساده (حدود ۲۰-۱۶ درصد فسفر قابل استفاده)
  • سوپر فسفات تریپل (حدود 46 درصد فسفر قابل استفاده)
  • دی آمونیوم فسفات (حدود 48 درصد فسفر قابل استفاده و حدود 18درصد ازت)
  • کودهای مرکب با محتوای فسفر متفاوت
 
انواع کودهای فسفره به ترتیب از راست به چپ کود سوپر فسفات ساده، سوپر فسفات تریپل و دی آمونیوم فسفات؛ فروشگاه اینترنتی زعفیران

شکل 3- انواع کودهای فسفره به ترتیب از راست به چپ کود سوپر فسفات ساده، سوپر فسفات تریپل و دی آمونیوم فسفات

1-2-2-1-میزان مصرف کودهای فسفر

چنانچه میزان فسفر قابل استفاده خاک بیش از ۱۵ میلی گرم بر کیلوگرم باشد نباید از کودهای فسفری در زراعت زعفران استفاده نمود. اگر میزان فسفر خاک کمتر از ۱۵ میلی گرم بر کیلوگرم باشد تا حداکثر ۵۰ کیلوگرم در هکتار سوپر فسفات تریپل که دارای حدود 46 درصد P2O5 می باشد می توان استفاده کرد. مثلا اگر میزان فسفر قابل استفاده خاکی ۱۰ میلی گرم بر کیلوگرم باشد، ۳۰ کیلو گرم سوپر فسفات تریپل در هکتار کفایت می‌کند.

2-2-2-1- زمان مصرف کودهای فسفر

زمان استفاده از کودهای فسفری در هنگام اولین آبیاری زعفران بنام گل آب می باشد. کودهای مرکب حاوی فسفر که فسفر آنها با آب آبیاری قابل استفاده است، بایستی به صورت سرک مصرف شود. اما کودهای متداول (سوپر فسفات تریپل یا ساده) قابل استفاده به صورت سرک نبوده و بهتر است این کودها را قبل از کاشت مستقیماً در ناحیه توسعه ریشه قرار داد. چون فسفر این کودها در خاک حرکت نکرده و به سرعت در خاک تثبیت می شوند.

3-2-1-پتاسیم

پتاسيم جزو عناصر مورد نياز گياهان از جمله زعفران ميباشد که به دلیل فعال کردن تعداد زیادی از آنزیم ها در داخل گیاه در اعمال فيزيولوژيكي سوخت وساز كربوهيدرات يا تشكيل و تجزيه و انتقال نشاسته، سوخت وساز تركيب پروتئينها، كنترل و تنظيم فعاليتهاي عناصر كاني اساسي گوناگون، خنثي كردن اسيدهاي آلي از نظر فيزيولوژيكي مهم، فعال سازي آنزيمهاي مختلف، تسريع رشد بافتهاي مريستمي و تنظيم روابط حركات روزنه ها و آب نقشي اساسی دارد. پتاسیم همچنین می تواند به بهبود کیفیت محصول، افزایش مقاومت گیاه در مقابله با تنش خشكي، سرمازدگي و آفات و بيماريها کمک نماید. با این حال مصرف بیش از اندازه پتاسیم می تواند بر جذب و يا ميزان فراهمي فيزيولوژيكي منيزيم و كلسيم و رشد و عملکرد آن تأثیر منفی داشته باشد. ظهور علايم كمبود عنصر غذايي نظير پتاسيم (عنصري پوياست)، ابتدا به صورت نكروزه شدن برگهاي پير به صورت لكه هايي در امتداد طولي برگ خودنمايي مينمايد.

کودهای پتاسه متداول (شکل 4) در بازار عبارتند از:

  • سولفات پتاسیم یا سولوپتاس (در صورت خالص بودن کود: حدود 44 درصد K و 18 درصد S)
  • کلرید پتاسیم (در صورت خالص بودن کود: حدود 52 درصد K)
انوع کودهای پتاسه; کود سولفات پتاسیم گرانوله; کود کلرید پتاسیم گرانوله;

شکل 4- نمونه کودهای پتاسه از راست به چپ کود سولفات پتاسیم گرانوله و کود کلرید پتاسیم گرانوله

1-3-2-1- میزان مصرف کودهای پتاسه

اگر چه برخی از کانی های خاک های مناطق خشک و نیمه خشک حاوی پتاسیم هستند اما بهتر است هر ساله با نمونه برداری از خاک و تعیین میزان پتاسیم قابل استفاده می توان نیاز یا عدم نیاز به مصرف کودهای پتاسیمی را تعیین نمود. به طور کلی نتایج تحقیقات انجام شده نشان میدهد که زعفران به پتاسیم کمی نیاز دارد. چنانچه میزان پتاسیم خاک بیش از ۲۵۰ میلی گرم بر کیلوگرم باشد، نیازی به مصرف پتاسیم در کشت زعفران نمی باشد. در این صورت در صورتی که میزان پتاسیم قابل استفاده کمتر از ۲۵۰ میلی گرم بر کیلوگرم باشد، باید حداکثر میزان ۲۵ کیلو گرم K2O در هکتار که تقریبا معادل حداکثر ۵۰ کیلوگرم در هکتار سولفات پتاسیم است، استفاده نمود.

ميانگين مقدار پتاسيم به شكل عنصر (K) در کود خالص پتاسيم سولفات 44 درصد و در كلرید پتاسيم 52 درصد است. از طرفی به لحاظ قيمت، كلرید پتاسيم حدود 50 درصد ارزانتر از سولفات پتاسيم است. بنابراين از ديدگاه تامين پتاسيم، كلریدپتاسيم 60 درصد ارزانتر خواهد بود. از این رو برخی برای تامین پتاسیم مزارع زعفران خود از کلرید پتاسیم استفاده می کنند. اما در خصوص منابع مختلف کودهای پتاسیمی (سولفات پتاسیم در مقابل کلرید پتاسیم) تحقیقات نشان داده است که مصرف کود کلرید پتاسیم در زراعت زعفران باعث کاهش عملکرد زعفران در مقابل سولفات پتاسیم می شود. علت این کاهش می تواند در ارتباط با یون کلر موجود در کلرید پتاسیم باشد. از این رو مصرف کود کلرید پتاسیم به ویژه با توجه به شرایط کم آبی و شرایط خاکی در مناطق کشت زعفران و همچنین حساسیت گیاه زعفران به کلر و اثر مسموم کنندگی آن توصيه نمي گردد.

2-3-2-1- زمان مصرف کودهای پتاسه

بهترین زمان مصرف کود سولفات پتاسیم همزمان با مصرف ماده آلی است. در صورتی که از سولو پتاس به عنوان منبع کود پتاس استفاده شود، امکان مصرف سرک آن نیز وجود دارد. در این صورت بهتر است سولوپتاس را در دو نوبت، یک نوبت در زمان آبیاری زاج آب (آب دوم) و نوبت بعدی با یک ماه فاصله زمانی استفاده گردد.